كانون پرورش فكري كودكان و نوجوانان نهادي دولتي است كه طيف وسيعي از فعاليت هاي فرهنگي و هنري در زمينه كودكان و نوجوانان در گستره وظايف آن قرار دارد. پيشينيه حدود چهار دهه حضور موثر و كارشناسانه در عرصه توليد فرآوردههاي فرهنگي نظير كتاب، نوار، فيلم و اسباببازي و اعتماد ديرينه معلمان، والدين و دانش آموزان به سودمندي محصولات متنوع آن سبب شده است تا نام و نشانه كانون از اعتباري منحصر به فرد خود برخوردار باشد. جايگاه رسمي و تعدد مراكز كانون در تمام نقاط كشور در كنار توليد آثار جذاب، سالم و متناسب با ويژگي هاي هر گروه سني، نفوذ چشميگر محصولات توليدي كانون را در محيط هاي آموزشي و خانوادگي در پي داشته است.
از هنگام پيدايش كانون در سال 1340 تا به امروز بخش وسيعي از نيازهاي پرورشي و فرهنگي كودكان و نوجوانان كشور از طريق توليد آثار هنري، برگزاري جشنواره ها، نشست ها، مسابقات و همايش هاي گوناگون و انجام شيوه هاي متنوعي از اقدامات عملي و يا خدمات مشاوره اي توسط كانون صورت پذيرفته است. اين عملكرد با دو گرايش متفاوت "براي كودكان" كه مختص مخاطبان كودك و نوجوان و " درباره كودكان" كه براي ايجاد اشراف و آگاهي بيشتر بزرگسالان به ويژگيهاي دنياي كودكي است، انجام ميگيرد.
همسو با چنين هدفي هر ساله با توليد تعداد كثيري كتاب، نوار، اسباب بازي و سرمايهگذاري وسيع در زمينه اجراي فعاليتهاي نمايشي ادبي روند فرهنگسازي و تقويت پشتوانه فكري كودكان ونوجوانان ادامه
مي يابد و تعداد 519 كتابخانه و مركز فرهنگي با كمك بيش از 2000 مربي در سراسر كشور مجريان اين برنامه ها و روش ها محسوب مي شوند.
امور سينمايي يكي از اصلي ترين بخش هاي واحد توليد كانون به شمار مي رود. كارنامه درخشان توليد فيلم هاي پويانمايي، مستند و داستاني در كانون به گونه اي است كه نه تنها در داخل بلكه از سوي دست اندركاران بسياري از جشنواره ها و مجامع معتبر "نگاه كانوني" شناخته شده است. جايگاه امروزين سينماي ايران در جهان تا حدود زيادي مديون سينماگراني است كه يا در امور سينمايي كانون پاگرفته و پيشرفت كرده اند و يا تعدادي از بهترين آثارشان در كانون توليد گرديده است. نام برخي از اين آثار و سازندگان آن به اين قرار است:
مسافر، مشق شب، خانه دوست كجاست، زندگي و ديگر هيچ (عباس كيارستمي)، عمو سبيلو، سفر، باشو غريبه كوچك (بهرام بيضايي)، آخرين آبادي، بچه هاي آسمان (مجيد مجيدي)، كليد، خمره، مرد كوچك، بچه هاي نفت (ابراهيم فروزش)، سياه و سفيد (سهراب شهيد ثالث)، ساز دهني، دونده (امير نادري)، دنياي ديوانه ديوانه ديوانه، ابر قدرتها (نورالدين زرينكلك)، گلباران، من آنم كه ...، رخ، ملك خورشيد (علياكبر صادقي)، آقاي هيولا، سوء تفاهم، شهر خاكستري (فرشيد مثقالي)، از طهران تا تهران، من چقدر مي دانم؟، چه فرقي ميكند؟ (نفيسه رياحي)، يك نقطه سبز، سياه پرنده (مرتضي مميز)، تقليد، ليلي ليلي حوضك (وجيه الله فردمقدم)، بازار (طوطي و بقال)، كوه جواهر، بهادر (عبدالله عليمراد)، ماهي رنگين كمان، شنگول و منگول (فرخنده ترابي)، تبر (احمد عرباني).
كسب جوائز متعدد از جشنوارههاي معتبر جهاني و نامزدي دريافت اسكار بهترين فيلم خارجي براي بچه هاي آسمان (1999) از جمله توفيقات اين آثار محسوب ميشوند.
در اين ميان پيشينه ارزشمند و تداوم در توليد فيلم هاي پويانمايي سبب شده است تا همواره نام كانون در صدر فهرست تهيهكنندگان آثار مستقل، برجسته و ماندگار در زمينه پويانمايي قرار گيرد. از سال 1349 كه نخستين فيلم هاي پويانمايي كانون توليد شدند تا امروز بيش از 180 فيلم به توليد رسيده اند كه عموماً آثاري هنرمندانه و قابل توجه در جشنواره هاي داخلي و خارجي محسوب مي شوند. اين پشتوانه همراه با نياز اساسي به نمايش و تحليل مستقل آثار پويانمايي توليدي تهيه كنندگان دولتي و خصوصي سراسر كشور در قالب يك برنامه منسجم سبب شد تا برگزاري جشنواره بين المللي پويانمايي تهران در فهرست فعاليت هاي كانون قرار گيرد. به همين منظور نخستين دوره از جشنواره در اسفندماه 1377 برپا گرديد و از آن پس برگزاري آن به صورت دوسالانه ادامه يافته است.